Net ten noorden van Amsterdam ligt een stuk hollands landschap dat geen landschap zou moeten zijn. De Volgermeerpolder. Onder het gras en het riet ligt nog steeds chemisch afval. En toch wandel je er nu doorheen.
Achter het hek
Ik groeide op in Broek in Waterland, het dorp dat aan de Volgermeerpolder grenst. Sinds 2019 woon ik er weer met mijn gezin.
In mijn jeugd lag achter een hoog hek een ondoordringbaar groen. Een plek waar je niet kwam, maar waarover je hoorde. In het dorp gingen verhalen rond over kikkers met twee koppen en de vreemdste planten. Dat sprak tot mijn verbeelding. En wakkerde mijn eerste fascinatie voor de natuur aan.
Een van de zwaarst vervuilde gifbelten van Nederland
Wat ik toen niet wist: in de jaren ‘50 tot ‘70 was dit een van de zwaarst vervuilde gifbelten van het land. Industrieel chemisch afval werd hier jarenlang gedumpt. Toen daar in 1981 een einde aan kwam, werd het gebied niet meteen opgeruimd. De natuur kreeg de ruimte. Achter dat hek deed zij wat zij doet, op haar eigen tempo, met haar eigen logica.
Een landschap met een ondergrondse erfenis
Vandaag ligt er een prachtig stukje hollands landschap. Met daaronder nog steeds het gedumpte gif.
Hoe dat kan? Door het afval zorgvuldig in te kapselen. Eerst met technische, niet-natuurlijke materialen als afdichtingslaag. Daarbovenop een plantenmengsel dat, wanneer het afsterft, zelf de nieuwe natuurlijke deklaag zal vormen. Laag op laag, jaar op jaar. Zoals het veen dat hier al eeuwen rust.
Een levende deksel, gemaakt van planten en tijd.
Niet opruimen, maar meebouwen met de natuur
In de Volgermeerpolder zien we wat regeneratief ontwerpen in de praktijk kan zijn. De keuze om niet alles weg te halen, maar te omarmen en in te kapselen. De keuze om de natuur niet te beheersen, maar als partner mee te laten werken. En het besef dat sommige problemen niet binnen één generatie zijn op te lossen.
Niet opruimen, maar werken met tijd en ecologie.
Wij denken dat hier iets te leren valt voor hoe we onze steden en landschappen vormgeven. We hebben een erfenis van vervuilde gronden en uitgeputte bodems. Niet alles is met grootse ingrepen op te lossen. Soms is meebouwen met de tijd het slimste wat je kunt doen.
De Volgermeerpolder laat zien dat het kan.